İnşaat ve İhaleli İşlerde Asgari İşçilik Hesaplama Esasları Netleşti

Yönetmelik değişikliğiyle yıllara sari inşaatlarda ortalama maliyet usulüne geçilmiş, geçmişe dönük idari aşamadaki dosyaların revizyon şartları belirlenmiş ve kısmi ilişiksizlik belgesi uygulaması net kurallara bağlanmıştır. İnşaat ve ihale konusu işlerde asgari işçilik süreçlerine tam uyum, işverenlerin hak ediş ve teminat süreçleri için kritik önem taşımaktadır.

Asgari İşçilik Araştırmasında Ortalama Maliyet Usulü

Yıllara sari olarak devam eden inşaat projelerinde maliyet hesaplama yöntemi şu şekilde uygulanacaktır:

• Yıllara Sari İnşaatlar: Başladığı takvim yılından sonraki yıllarda bitirilen özel nitelikteki inşaatların maliyet hesabında; inşaatın bittiği yıl hariç tutulmak üzere, başladığı yıl ile bittiği yıl arasında kalan tüm yılların birim maliyet bedellerinin aritmetik ortalaması esas alınacaktır.

• Aynı Yıl İçinde Biten İnşaatlar: Başladığı yıl içinde tamamlanan projelerde, inşaatın bittiği tarihte geçerli olan birim maliyet bedeli doğrudan baz alınacaktır.

• Çoklu Maliyet İlanları: Bir yıl içerisinde birden fazla birim maliyet bedeli yayımlanmışsa, aritmetik ortalama hesabına o yılın sadece en son yayımlanan maliyet bedeli dahil edilecektir.

Geçmiş Dönem Dosyalarının Durumu ve Geçiş Hükümleri

16.05.2026 tarihli yönetmelik değişikliği öncesi ve sonrasına ilişkin dosyaların tarama kriterleri netleştirilmiştir:

• Yeniden Hesaplama Kapsamı: 16.05.2026 tarihi ve sonrasında biten ya da bu tarihten önce bitmiş olmasına rağmen henüz asgari işçilik araştırması yapılmamış/fark prim borcu idari aşamada kesinleşmemiş tüm özel nitelikli inşaatlarda aritmetik ortalama hesabı uygulanacaktır.

• 2 Yıl ve Altındaki İşler: Eski yönteme göre hesaplanıp 16.05.2026 sonrasında kesinleşen dosyalardan, 2 yıl ve daha az sürede tamamlananlar için hesaplama yöntemi değişmediğinden herhangi bir yeni işlem yapılmayacaktır.

• 2 Yıldan Uzun Süren İşler: 2 yıldan uzun süren ve eski yönteme göre hesaplanan ancak idari aşamada kesinleşmemiş olan dosyaların ilk araştırma işlemleri iptal edilerek aritmetik ortalama yöntemine göre re’sen yeniden hesaplanacaktır. Müfettiş veya SMMM/YMM raporlarına istinaden fark tebliğ edilmiş ancak kesinleşmemiş dosyalar da raporların yeniden düzenlenmesi için teftiş kuruluna veya ilgili meslek mensuplarına iade edilecektir.

İhaleli İşlerde İstihkak ve İş Bitim Tarihi Esasları

İhale makamları ile yükleniciler arasındaki hakediş bildirimlerinde uygulanacak kurallar şöyledir:

• Eksik İstihkak Bildirimi: İşin noksansız geçici kabulü yapılmış olmasına rağmen toplam istihkak tutarı ihale makamınca bildirilmemişse, işverenin talebiyle ödenen hakediş tutarı üzerinden araştırma yapılabilecektir. Ancak bu durumda ilişiksizlik belgesi verilmeyecektir. Kesin hakediş bildirildiğinde, önceki tutar düşülerek kalan miktar üzerinden ilişiksizlik belgesi düzenlenecektir.

• Resmi İş Bitim Tarihi: Onaylı geçici kabul tutanağında eksik veya kusur yoksa tutanaktaki iş bitim tarihi; eksik/kusur tespit edilmişse bunların tamamlandığı tarih resmi iş bitim tarihi kabul edilecektir. Geçici/kesin kabule tabi olmayan işlerde ihale makamının bildirdiği tarih esas alınacaktır.

Kısmi İlişiksizlik Belgesi ve Re’sen Kapatma

İşverenlerin parça parça teslim ettikleri projeler ile gayri faal dosyalar için şu adımlar izlenecektir:

• Kısmi İlişiksizlik Belgesi: İşverenin talep etmesi halinde, inşaatın bitirildiği beyan edilen kısımları için ayrı asgari işçilik araştırması yapılarak kısmi ilişiksizlik belgesi verilebilecektir. Kısmi belge verildikten sonra projenin kalanı için yapılacak son hesaplamada, daha önce belgelendirilen alanın yüzölçümü ve o dönem kuruma bildirilen asgari işçilik tutarı dikkate alınmayacaktır.

• Birden Fazla Ruhsatlı İşler: Tek dosyadan yürütülen ancak birden fazla yapı ruhsatı, farklı yapı sınıfı veya asgari işçilik oranı bulunan işlerde, her bir ruhsata göre ayrı ayrı araştırma yapılacak ve hesaplanan fark işçiliklerin toplamı, kuruma bildirilen toplam prime esas kazanç ile karşılaştırılacaktır.

• 2 Yıl Beyanname Vermeyenler: Mayıs 2026 dönemi ve sonrasında verilen son beyannameden itibaren en az 2 yıl boyunca hiç sigortalı bildirimi yapılmayan işyeri dosyaları 5510 sayılı Kanun kapsamından çıkarılarak SGK tarafından re’sen asgari işçilik araştırmasına alınacaktır.