| SİRKÜLER NO: 2026-38 | TARİH: 19 EKİM 2026 |
|---|
| Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından yayımlanan 14.10.2026 tarihli Genel Yazı doğrultusunda özel inşaatlarda asgari işçilik hesabı; proje tadilatı sonucu yapı sınıf ve grubu değişen binalarda yeni sınıfın geçmiş yıllara ait birim maliyet ortalamaları üzerinden yürütülecek, listede bulunmayan sınıflarda ise sırasıyla Çevre Şehircilik İl Müdürlüğü, SGK ünitesi ve denetmen tespiti kademeli olarak uygulanacaktır. |
Çok bloklu projelerde işveren yalnızca tek bir blok için kısmi ilişiksizlik belgesi talep etse dahi, belediyeden sahadaki tüm blokların tamamlanma seviyeleri istenecek ve araştırma işlemi tamamlandığı saptanan tüm alanların kümülatif toplamı üzerinden gerçekleştirilecektir. Kısmi ilişiksizlik belgesi düzenlendikten sonraki dönemlerde daha önce hesaplanan alanlar ve bildirilen prime esas kazançlar (PEK) mükerrer incelemeye dahil edilmeyecek, 16 Mayıs 2026 öncesindeki başvurularda başvuru tarihi yerine belgenin tanzim tarihi esas alınarak sigortasız dönemler ve \%25 asgari işçilik eksiltme hakkı denetim marifetiyle sonuçlandırılacaktır.
Özel İnşaatlarda Asgari İşçilik Hesabı ve Kısmi İlişiksizlik Uygulaması
Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan 14.10.2026 tarihli ve 151558443 sayılı Genel Yazı ile; yapı sınıf ve grubu değişen, birim maliyet listelerinde tereddüt bulunan ve etaplar halinde tamamlanarak kısmi ilişiksizlik talep edilen özel nitelikteki inşaatlarda yapılacak asgari işçilik araştırma süreçleri yeniden düzenlenmiştir.
İnşaat maliyetlerinin ve birim metrekare bedellerinin her yıl güncellendiği dikkate alındığında, ruhsat revizyonları ile blok bazlı kısmi iskân taleplerinde işverenlerin yersiz prim borçları veya gecikme cezaları ile karşılaşmaması için aşağıdaki usul ve esaslara dikkat edilmesi gerekmektedir.
1. Yapı Sınıf ve Grubunun Değişmesi Halinde Araştırma Yöntemi
İnşaat süreci devam ederken alınan proje tadilat ruhsatları sonucu yapının sınıf veya grubunun farklılaşması halinde izlenecek adımlar şu şekildedir:
- Yeni Grubun Geçmiş Yıllarda Karşılığı Varsa: İşin bitim tarihinde yürürlükte bulunan nihai yapı sınıfı ve grubu, inşaatın başladığı yıldan bittiği yıla kadar yayımlanmış olan Mimarlık ve Mühendislik Hizmet Bedellerinin Hesabında Kullanılacak Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkında Tebliğ cetvellerinde yer alıyorsa; tüm yıllar için söz konusu yeni grubun ilgili yıl birim maliyetleri toplanarak aritmetik ortalaması alınır.
- Yeni Grubun Geçmiş Yıllarda Karşılığı Yoksa: Bitim tarihindeki yapı sınıf ve grubu araştırmaya konu eski yılların tebliğlerinde bulunmuyorsa, inşaata başlanılan dönemdeki geçerli yapı sınıfı ve grubu esas alınarak hesaplama yapılır.
- İnşaat Bittikten Sonra İlk Kez Ruhsat Alınması: Yapı tamamlandıktan sonra tanzim edilen ilk ruhsattaki yapı sınıfı geriye dönük listelerde bulunmuyorsa;
1. Öncelikle Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünce yapının niteliğine uygun birim maliyet belirlenir.
2. İl Müdürlüğü tespit yapamazsa yetki ilgili SGK Sosyal Güvenlik Merkezine geçer.
3. SGK ünitesinin belirleyememesi veya işverenin belirlenen rakama itirazı halinde inceleme Sosyal Güvenlik Denetmenliğince sonuçlandırılır.
Pratik Hesaplama Örneği (Yapı Sınıfı Değişimi)
15.11.2023 tarihinde III-B grubu olarak başlanan bir konut inşaatı, 2025 yılındaki proje değişikliğiyle IV-B grubuna yükseltilmiş ve 17.05.2026 tarihinde bitirilmiştir:
Hesaplama doğrudan revize edilen IV-B sınıfının maliyet ortalaması
(18.983,33 TL/m2) üzerinden yürütülecektir.
2. Kısmi İlişiksizlik Belgesi ve Çok Bloklu İnşaatlarda Usul
Birden çok blok içeren sitelerde veya etaplı projelerde, tamamlanan bağımsız kısımlar için iskân alabilmek adına SGK’dan kısmi ilişiksizlik belgesi istenmektedir. Yeni genel yazıyla bu süreçte şu katı kurallar getirilmiştir:
- Tüm Blokların Tespiti Zorunluluğu: İşveren tek bir blok (örneğin A Blok) için başvursa dahi, SGK ilgili belediyeden dosya kapsamındaki tüm blokların tamamlanma fiziki oranlarını talep eder.
- Kümülatif Hesaplama: Asgari işçilik incelemesi, yalnızca belgesi istenen bloğun metrekaresi üzerinden değil; seviye tespit tutanağının düzenlendiği tarih itibarıyla tamamlandığı belirlenen tüm blokların toplam metrekare karşılığı üzerinden yapılır.
- Mükerrerlik Muafiyeti: Kısmi ilişiksizlik verilen etaplara ait yüzölçümleri ve bu dönemde Kuruma sunulan prime esas kazanç (PEK) bildirimleri dondurulur; inşaatın kalan kısımlarının gelecekteki incelemesinde tekrar hesaba katılmaz.
3. Çok Bloklu İnşaatlarda Kısmi İlişiksizlik Hesaplama Simülasyonu
| Blok Bilgisi | Toplam Alan | Tamamlanma Oranı (30.06.2026) | Hesaba Dahil Edilen Alan |
| A Blok (III-B Sınıfı) | 4.000 m² | %100 | 4.000 m² |
| B Blok (III-B Sınıfı) | 4.000 m² | %75 | 3.000 m² |
| C Blok (III-B Sınıfı) | 4.000 m² | %50 | 2.000 m² |
| TOPLAM HESAP ALANI | – | – | 9.000 m² |
- Yıllara Göre Birim Maliyetler (III-B): 2023 yılı 9.000 TL/m², 2024 yılı 14.400 TL/m², 2025 yılı 18.200 TL/m².
- Ortalama Metrekare Maliyeti: (9.000 + 14.400 + 18.200) / 3 = 13.866,66 TL/m².
- Asgari İşçilik Oranı: %6,75 (Örnek standart oran)
Bildirilmesi Gereken Asgari PEK Tutarı: 9.000 m² × 13.866,66 TL/m² × %6,75 = 8.423.995,95 TL
İşveren tarafından 30.06.2026 tarihine kadar Kuruma bildirilen toplam kazanç 12.000.000 TL ise; bildirilen tutar yasal zorunluluğu fazlasıyla karşıladığından A Blok için derhal kısmi ilişiksizlik belgesi verilir. Ayrıca işverenin talebi halinde, B Blok için 3.000 m²’ye ve C Blok için 2.000 m²’ye kadar ek hesaplama gerekmeksizin belge verilebilecektir.
4. Denetim Sevk ve %25 İşçilik Eksiltme Şartları
- Belge Tarihi Milattır: 16.05.2026 tarihinden önce yapılan bekleyen başvurularda başvuru tarihi değil, belgenin onaylandığı güncel tarih esas alınarak yeni talimat uygulanır.
- Kalan Kısımda Bildirim Yapılmaması: Kısmi ilişiksizlik alındıktan sonra devam eden etap için hiç sigortalı bildirilmezse, işin gerçek durumu ve terk süreci denetmen raporu ile netleştirilir.
- %25 Eksiltme Şartı: Normal şartlarda işverenin bildirimleri varsa asgari işçilik oranından %25 yasal eksiltme yapılır. Ancak özel nitelikteki inşaat işyeri için hiç işçi bildirilmemişse veya kısmi ilişiksizlik sonrası sigortasız kalınan dönemler için araştırma yapılıyorsa bu indirim hakkı doğrudan uygulanamaz.
Değerlendirme
Özel bina inşaatı yürüten müteahhitlik ve gayrimenkul geliştirme firmalarının, belediye seviye tespit raporları ile SGK bildirimlerini paralel yürütmesi şarttır. Proje tadilatlarında yapı sınıfının değişmesi durumunda geriye dönük işçilik açığı riski doğabileceği gibi; çok bloklu projelerde tek blok için iskân istenirken diğer blokların fiziki tamamlama oranlarının hesabı doğrudan etkilediği unutulmamalıdır.
Bunları da Okuyabilirsiniz!